ထားဝယ္လူမ်ိဳးေမြးဓေလ့

ေမြး ဓေလ့
 ကိုးလလြယ္ ဆယ္လေမြးျခင္း
ကိုယ္၀န္ေဆာင္ မိခင္မ်ားသည္ သေႏၶသားမိမိ၀မ္း၌လြယ္ၿပီးသည္နွင့္
(ေ၀ါန္းဂီးနာစြဲ) ခ်ဥ္ျခင္းတက္
ခ်ဥ္ျခင္းတက္သည္ ထား၀ယ္မွာေတာ့ (ေမႅခဲ)“ေျမခဲ” ကိုစားေလ့ရွိၾကပါသည္ ေျမခဲစားျခင္သည္ ေမြးဖြားရလြယ္ကူသည္ဟုအယူအဆရွိၾကျပီးညအိပ္ရာ၀င္ခ်ိန္ေရာက္လ်ွင္လည္းဆႏႊင္းဥကို ေထာင္းထု၍ရေသာ(ႏႊမ္း)“ဆႏႊင္း”မွဳန္႔ကိုကြမ္းစား“ထုံး”နွင့္ေဖ်ာ္ၿပီးေသာက္ပါတယ္၎ဆႏႊင္းေဖ်ာ္ရည္ကိုကိုယ္၀န္နွင့္ေျခလက္တို႕မွာလည္းလိမ္းပါေသးသည္။၎ဆႏႊင္းေဖ်ာ္ရည္လိမ္းျခင္းနွင့္ေသာက္ျခင္းသည္ကိုယ္၀န္ထဲ ၌ “ေလ” ေလ်ွာ့နည္းေစသည္ဟု ယံုၾကည္ၾကၿပီး တစ္လ တစ္ႀကိမ္ လက္သယ္ ထံမွာ ေလခြဲ ခိုင္းပါေသးသည္။
(မီးယပ္ထာန္း) မီးဖြားရန္ထင္း
ခင္ပြန္းျဖစ္သူက မီးဖြားသည္အခ်ိန္မွာ သံုးျပဳလို႔ရေအာင္ ထင္းရွာရပါေတာ့သည္ ထင္းမွာ ခုႏွစ္ ရက္တစ္ပတ္လံုးေန႕ညမျပတ္မီးေမြးထားဖို႔လိုေလာက္ေအာင္စုေဆာင္းထားရပါသည္ထင္းကိုေတြ႕ရာသစ္သားနွင့္သံုးလို႔မရပါ အသံုးမ်ားေသာ ထင္းမွာ ၁။မန္းက်ီးသား ၂။ေရွာက္သား ၃။ ျမယာသား (ျဗင္းဖံဟွား) တို႔ျဖစ္ၾကပါသည္။ ၎ ထင္းကို ထား၀ယ္အေခၚ(မီးယပ္ထာန္း) ဟုေခၚၿပီး ထင္းကို အိမ္အေရွးေလွကားေအာက္တြင္ပံု၍ထားရပါသည္ ၎ထင္းပံုအေပၚသို႔ ေခြးနွင့္တိရ စၦာန္မ်ား မတက္ရေလေအာင္ အထူးဂရုျပဳၿပီး ဆူးခက္မ်ားျဖစ္ဖံုးအုပ္ထားရပါသည္။
တစ္ဆက္တည္းမွာမီးဖြားခ်ိန္မွာအသံုးျပဳလို႔ရန္“အုတ္ပိုင္းက်ိဳး”နွင့္“၀ါးညွပ္”(အုညွပ္) ကေလးေရ ေဆးရန္ေျမခြက္ ထား၀ယ္အေခၚ(သားေဆးခြပ္) တို႔ကိုပါ ထင္းပံုအေပၚအဆင္သင့္တင္ထားရပါ သည္။
(မီးကာန္) ေမြးဖြားခ်ိန္
မိခင္ျဖစ္သူသည္ကိုးလလြယ္ဆယ္လျပည့္ေသာအခါမယ္ကေလးေမြးပါေတာ့သည္။ကေလးေမြး သည္နွင့္တစ္ျမိဳင္နက္စုေဆာင္းထားေသာထင္းကိုမီးဖိုျပဳလုပ္၍မီးစေမြးရပါေတာ့သည္ကေလးေရ ေဆးခြက္နဲ႔ ကေလးကိုေရေဆးေပးၿပီး အနွီးျဖစ္ထုပ္ မီးဖိုနေဘးမွာ မီးစကင္ရပါေတာ့သည္။

(အုထိုး) အုတ္ပူကပ္ျခင္း
အုတ္ပိုင္းက်ိဳးကို မီးဖုတ္ၿပီး နီရဲဲလာေသာအခါ၀ါးညွပ္နွင့္ကိုင္၍ကေလးေရေဆးခြက္ထဲကေရနွင့္ျပန္ သပ္ျပီး အနွီးပိုင္းနွင့္ထုပ္၍မိခင္ျဖစ္သူ၏ ခါးနွင့္ ၀မ္းပိုက္တို႕ကိုလိုအပ္သလိုကပ္ရပါသည္။
(သားေကာန္႔မား) ကေလးေကာက္သူ
ကေလး ေမြးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ကေလးေကာက္သူ (ထား၀ယ္အေခၚ သားေကာန္႔မား)ျဖစ္သူကို အက်င့္ သီလ ေကာင္း ေသာသူကိုသာေရြးေလ့ရွိပါသည္။ စရုိက္ၾကမ္းတမ္းသူေကာက္ပါက ေမြးလာေသာ ကေလးမွာ ေကာက္ တဲ့သူဘက္ကစရိုက္လိုက္တက္သည္ဟု အယူအဆရွိပါသည္။
(ရွဥ္းအိုးေမွႅာက္) ခ်က္ျမွဳတ္ျခင္း
ကေလးေမြးဖြားလာျပီးေသာ အခါ လက္သယ္မွ ကေလးခ်က္ကို (ေဘာန္႔ဖတ္) ဖက္ျဖဴ ျဖစ္ထုတ္ ေပး လိုက္ေသာအခါ ဖခင္ျဖစ္သူက ေယာက္်ားကေလးလား မိန္းကေလးလားေမးရပါသည္။ ေမးရျခင္းအေၾကာင္းရင္းမွာ ကေလးသည္ ေယာက္်ားေလးဆိုပါက ခ်က္ကိုေနအိမ္၏ အေရွ႕ မ်က္ နွာမွာျမွဳတ္ရန္ နွင့္ မိန္းကေလးျဖစ္ပါက ေနအိမ္၏ ေနာက္ေဖး တြင္ခ်က္ျမွဳတ္နိုင္ရန္ေမးရျခင္း ပါသည္။
(သြီးညွိ) ေသြးညွိျခင္း
လက္သယ္ျဖစ္သူကထား၀ယ္စကားနွစ္ေအာ္ေျပာလိုက္သည္မွာ(ဖတ္ဆိုး)ယူလာ အိမ္၌အမိုးမိုး ထားေသာဓနိေျခာက္ကိုယူလာခိုင္းပါသည္။ မီးဖြားခါစမိခင္မွာ ေသြးတက္ျခင္း ေသြးက်ျခင္းမ်ား ျဖစ္တက္ေသာေၾကာင့္ေသြးညီေအာင္ ဓနိေျခာက္ကို မီးရွိဳ႕ျပီးဆႏႊင္းမွဳန္႕အနည္းငယ္ထည့္၍ ရွဴခိုင္း ေသာ  ဓေလ့ရွိပါသည္။ (ဖတ္ဆိုးရွဴ)
ထိုကဲ့သို႕ေသာ“ေမြြးဖြာျခင္းဓေလ”့သည္လည္းထား၀ယ္လူမ်ိဳးမ်ားသမိုင္းတစ္ခုရွိေၾကာင္းဥာဏ္မီ သေလာက္ မွတ္တမ္းျပဳပါသည္။
                                        ၁၁၊ .ေဖေဖာ္၀ါရီ ၊၂၀၁၇
                                                                            ဦးေအာင္မ်ိဳး
ထား၀ယ္ သမိုင္းသုေတသီ
  ၁/၂၀၁၄ ေရွး/သု(ျပည္)      

 ဓါတ္ပံု ခရစ္တင့္